8 września 2015

Skąd pochodzą jasełka

Boże Narodzenie to w ciągu roku jedno z najważniejszych świąt. Dlatego z tej okazji organizowane są różnorakie przedstawienia, które popularnie nazywa się jasełkami. Historia tych przedstawień sięga średniowiecza. Zakłada się bowiem, że pierwsze takie przedstawienie było przygotowane przez św. Franciszka z Asyżu w roku 1223.

Słowo jasełka pochodzi od słowa jasło oznaczającego żłób, dlatego miejscem centralnym przedstawianie musi być żłobek. Przedstawienia bożonarodzeniowe Zawsze treścią tych przedstawień były wydarzenia, które wiązały się z narodzeniem Jezusa a także z wydarzeniami dotyczącymi Heroda. Na początku używano raczej figurek, które miały nieruchomy charakter a z czasem zostały one zastąpione przez marionetki wykonywane bezpośrednio przez franciszkanów. Zmiany, które nastąpiły z czasem doprowadziły do sytuacji, że w przedstawieniach występowały postacie ludyczne.

W związku z tym biskupi polscy zdecydowali o tym, że jasełka nie mogą być wystawiane w kościołach. To doprowadziło do sytuacji, w której były one prezentowane poza kościołami i stały się raczej teatrzykami o wędrownym charakterze. Teksty, które wykorzystywano do jasełek w dużej mierze miały charakter anonimowy, dużo znajdowało się w nich gwary. Przerabiano takie scenariusze w ten sposób, by bardziej były dopasowane do aktualnych wydarzeń. Wśród znanych twórców przedstawień był między innymi Lucjan Rydel, który przygotował szopkę Betlejem polskie. Z tradycji szopek korzysta również Jacek Kowalski, którzy przygotowuje teksty do szopki dominikańskiej z poznania. Jest ona wystawiana przez teatrzyk towarzyski. Jasełka były również wystawiane na pomorzu w kościołach protestanckich,. Między innymi znane są tam jasełka Łobeskie, które były już wystawione w czasach międzywojennych. Po okresie przesiedleń mieszkańcy tych terenów zabrali tradycje ze sobą i obecnie takie przedstawienia są wystawiane między innymi na terenie Niemiec.